Üç tarafı denizlerle çevrili,çamlık bir yarımada üstüne kurulan Foça’nın koylarında,tarih boyunca bölgede yaşamış olan fokları andıran birçok adacık bulunmaktadır.

Foça’nın belgelere dayanan 3000 yıllık bir tarihi vardır. Yerleşik hayatın M.Ö.1200’lü yıllarda Dorlar, Akalar ve Aeoller’le başladığı ya da şehri Teos ve Erythrai’lilerin kurduğu yönünde iddialar vardır.

Phokaia halkı denizcilikte ün yapmış, bu nedenle kültürel bakımdan ilerlemiştir. Kolonizasyon hareketinin başı olan Phokaia’lılar, canlılık ve dirilik sembolleri “Horoz”u Marsilya, Korsika, Nis ve Antib’e taşımışlardır. Bugün Fransızların sembolü olan “Gal Horozu”nun bu horoz olduğu sanılmaktadır.

Daha sonra, bölgede Persler hakimiyet kurunca, Phokaialılar Akdeniz’de kurdukları kolonilere göç etmişlerdir. M.Ö.535’te geri dönmüşler, M.Ö.334’te Büyük İskender’in gelişiyle Persler ortadan kalkmış, İskender kente özgürlüğünü vermiştir. Daha sonra Selevkoslular, Bergama krallığı, Romalılar ve Bizanslıların eline geçmiştir.

Roma döneminde (M.S.17) büyük bir deprem yaşamıştır. Eski Foça’yı Venedikliler,Yeni Foça’yı da Cenevizli tüccarlar yeniden inşa etmiş,bölge önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir. Daha sonra Osmanlılar bölgede egemenlik kurmuşlardır.

Foça’da bu medeniyetlerden kalmış, tarihi ve turistik özelliği olan birçok yapı bulunmaktadır. İşte bunlardan bazıları:

• Taş Ev (M.Ö.4.yy’da yapılmış bir anıt mezardır)
• Dışkale (iç kısımlarında Türk Hamamı kalıntıları bulunmaktadır.1678’de yapılmıştır)
• Ağalar Konağı (19.yy’dan kalma konakta,Atatürk de misafir edilmiştir.)
• Şeytan Hamamı (antik çağda yapılmış bir aile mezarıdır.)
• Sur ve Beşkapılar (ortaçağdan kalmıştır)
• Fatih Camii (1455)
• Osmanlı mezarlığı (1520-1566)
• Hafız Süleyman Mescidi

Foça’da 1912 yılından başlayarak üç dönem arkeolojik kazı yapılmıştır. Bu kazılarda taş anıtlar, Hellen ve Roma dönemine ait kalıntılar, Arkakik döneme ve Athena tapınağına ait bulgular, Roma ve M.Ö.7. ve 6. yy’a ait keramikler, ayrıca Anadolu’nun en eski tiyatrosu ve en eski kent duvarı(M.Ö.570-560) ortaya çıkmıştır.

Bir başka ilgi çeken özelliği de “Siren Kayalıkları”dır. Mitolojide, yaptıkları büyülü müzikle bilinen sirenlerin, gemicilerin yollarını şaşırtıp ,yaşadıkları bu kayalıklara çarptırdıklarına inanılırdı.

Doğal güzellikleri, birbirinden güzel koyları ve çok çeşitli balık türlerinin yanı sıra, koruma altına alınan ve binlerce yıldır Foça’da yaşayan Akdeniz Fokları(Monachus) bölgenin en önemli özelliklerindendir. Bilim adamlarının açıklamasına göre,dünyanın en büyük Akdeniz Foku kolonisi Ege’de yaşamaktadır.

Foça'yı bizimle keşfedin.